पूर्व राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको पछिल्लो सक्रियता र नेकपा एमालेको निर्णयले नेपाली राजनीतिमा नयाँ बहस सुरू गरिदिएको छ। पार्टीको स्थायी कमिटी बैठकबाट भण्डारीलाई पुनः पार्टीमा फर्कन नदिने निर्णय भएपछि, एमालेभित्रको शक्ति सन्तुलन र आन्तरिक द्वन्द्व फेरि सतहमा आएको देखिन्छ।
एमाले नेतृत्वले गरेको निर्णय सामान्य प्रक्रिया थिएन। विगतमा राष्ट्रपति पदमा रहँदा तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीसँग नजिक रहेकी भण्डारीले पार्टीका धेरै निर्णयलाई प्रत्यक्ष–अप्रत्यक्ष साथ दिएकी थिइन् भन्ने आरोप लाग्दै आएको थियो। तर अहिले, त्यही भण्डारीलाई पार्टी प्रवेशमा रोक लगाउनु स्वयं ओलीको नेतृत्वमाथिको प्रश्न पनि हो कि भन्ने बहस उब्जिएको छ।
पार्टीभित्रका केही वरिष्ठ नेताहरूले भण्डारीको सक्रिय उपस्थितिले ओलीको प्रभावशाली नेतृत्वलाई चुनौती दिन सक्ने आशंका गर्दै आएको बुझिएको छ। त्यही आशंकाले गर्दा भण्डारीको फर्काइ रोकिएको विश्लेषण गरिएको छ।
एमालेभित्रको शक्ति संघर्ष कसको पकड बलियो
भण्डारीको विषयमा आएको निर्णय केवल व्यक्तिगत होइन, पार्टीभित्रको गुटगत सन्तुलनसँग पनि जोडिएको छ। एकातर्फ ओली पक्ष बलियो देखिए तापनि, भित्रभित्रै असन्तुष्टहरूको आवाज चर्किँदै गएको छ। केही नेताहरू भण्डारीलाई पुनः पार्टीभित्र ल्याएर ओली बाहेकको वैकल्पिक शक्तिु निर्माण गर्न चाहन्थे भन्ने बुझिन्छ।
तर ओली पक्षीय नेताहरू भने भण्डारीले पार्टीमा आएर ‘छाया नेतृत्व’ स्थापित गर्ने खतरा रहेको तर्क गर्दै आएका छन्। यसले एमालेभित्र भविष्यमा गुटगत झगडा अझ गहिरिने सम्भावना पनि देखिन्छ।
अब के गर्लिन् विद्यादेवी भण्डारी
नेकपाभित्रको द्वन्द्वसँगै भण्डारीको राजनीतिक विकल्पहरू अझै खुला छन्। उनी राजनीतिक सक्रियता नछोड्ने संकेत दिँदै आएकी छन्, र यस्तो अवस्थामा तीनवटा सम्भावित बाटाहरू अगाडि आउँछन्स्
एमालेभित्र दबाब सिर्जना गर्ने रणनीति – आफूलाई पार्टीमा फर्काउनुपर्ने माग जनतामाझ उठाउने र वैचारिक दबाबमार्फत नेतृत्वलाई घुँडा टेकाउने रणनीति अपनाउन सक्छिन्।
नयाँ धार निर्माण गर्ने संकेत – एमालेमा नसमेटिए केही असन्तुष्ट नेताहरूलाई साथ लिएर नयाँ विचारधारा बोकेको धार निर्माण गर्न सक्ने अनुमान छ।
निष्क्रिय देखिए पनि निर्णायक मोडमा सक्रिय हुने – तत्काल प्रत्यक्ष राजनीतिमा प्रवेश नगरे पनि उपयुक्त समय कुरेर निर्णायक हस्तक्षेप गर्ने रणनीति पनि हुन सक्छ।
पूर्व राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी एमालेभित्रको शक्ति समीकरणको एउटा संवेदनशील मोडमा पुगेकी छन्। पार्टीले औपचारिक रूपमा मार्ग बन्द गरे पनि, राजनीतिक रूपमा उनको उपस्थितिलाई नजरअन्दाज गर्न सकिने देखिँदैन। भण्डारीको आगामी रणनीति एमालेभित्रको शक्ति सन्तुलन र राष्ट्रिय राजनीतिमा समेत निर्णायक बन्न सक्ने आँकलन गरिएको छ।