बर्खायाममा दूषित पानी पिउँदा स्वास्थ्यमा पर्ने असर, बच्ने उपाय ।
असार ५ – नेपालमा अहिले बर्खायाम सक्रिय रहेको छ। यो मौसममा अत्यधिक वर्षाका कारण नदी, खोला, इनार तथा धारा जस्ता पानीका स्रोतहरू धमाधम प्रदूषित भइरहेका छन्। देशका विभिन्न भूभागमा दूषित पानी पिउन बाध्य जनताले स्वास्थ्य जोखिम बेहोर्नु परेको छ।
विशेषगरी तराई, पहाड र उपत्यकाका शहरी तथा ग्रामीण क्षेत्रमा पाइने खानेपानीमा फोहोर मिसिने घटना बढ्दो छ। यस्तो दूषित पानी पिउँदा धेरै मानिस झाडापखाला, हैजा, टाइफाइड, पीलिया हेपाटाइटिस लगायतका रोगबाट पीडित हुने गरेका छन्।
स्वास्थ्य समस्या के–के हुन सक्छ
स्वास्थ्य विज्ञका अनुसार, बर्खायाममा पिउने पानीमा फोहोर मिसिनाले ब्याक्टेरिया र भाइरस प्रवेश गर्ने सम्भावना अत्यन्तै उच्च हुन्छ।ू उनले थपे, “खासगरी साना बालबालिका र बृद्धवृद्धा यस्तो संक्रमणबाट चाँडै बिरामी पर्छन्। धेरैजसो अवस्थामा झाडा, बान्ता, पेट दुख्ने र ज्वरो आउने लक्षण देखिन्छन्।”
बच्ने उपाय के छन्
बर्खायाममा दूषित पानीको असरबाट बच्नका लागि निम्न सावधानीहरू अपनाउन स्वास्थ्यकर्मीहरूले सुझाव दिएका छन्स्
१ पानी उमालेर मात्र पिउने – कम्तिमा ५ मिनेट उमालेको पानी पिउनु स्वास्थ्यको लागि सुरक्षित हुन्छ।
२ फिल्टर वा क्लोरीन प्रयोग – घरमा वाटर फिल्टर प्रयोग गर्नु वा बजारमा पाइने क्लोरीन ट्याब्लेट हालेर पिउने पानी शुद्ध पार्न सकिन्छ।
३ खानेपानीको ट्यांकी सफा राख्ने – घर वा सार्वजनिक ट्यांकी समय समयमा सफा गर्न आवश्यक छ।
४ साबुन पानीले हात धोने – पानी पिउनु अघि र खाना खाँदा साबुनले राम्रोसँग हात धुनुपर्छ।
५ ढाकिएको भाँडोमा पानी राख्ने – पिउने पानी सफा भाँडोमा ढाकेर राख्नु आवश्यक छ।
सरकारको भूमिका र सचेतना आवश्यक
स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले बर्खायाम सुरु हुनुअघि नै विभिन्न जिल्लामा सचेतना कार्यक्रम सञ्चालन गरेपनि स्थानीय तहमा अझै प्रभावकारी कार्यान्वयन हुन सकेको छैन। विज्ञहरू भन्छन् – ूजनस्वास्थ्यको दृष्टिले दूषित पानी एक मौन महामारी हो, यसको न्यूनीकरणका लागि राज्य, स्थानीय सरकार र आम नागरिकको सशक्त सहकार्य आवश्यक छ।ू
बर्खायाममा पानीसँगै आउने रोगहरूबाट बच्न घरघरमा सचेतना बढाउनु अहिलेको पहिलो आवश्यकता हो।